W dobie rosnącej inflacji i poszukiwania oszczędności, zakupy w internecie stały się dla Polaków naturalnym wyborem. Statystyki są nieubłagane: aż 58% internautów uważa tę formę za bardziej opłacalną, a 31% deklaruje chęć kupowania online wszystkiego, co tylko możliwe. Jednak tam, gdzie pojawiają się duże pieniądze, pojawiają się i przestępcy. Liczba incydentów cyberbezpieczeństwa na platformach takich jak Allegro czy OLX drastycznie wzrosła w ostatnich latach. Poniżej przedstawiamy praktyczny poradnik, jak weryfikować e-sklepy i chronić swój portfel.
Weryfikacja przed zakupem, czyli nie daj się uśpić „okazji”
Pierwszym krokiem do bezpiecznych zakupów jest chłodna analiza. Eksperci radzą, aby przed sfinalizowaniem transakcji dokładnie sprawdzić dane rejestrowe firmy w KRS lub CEIDG. Warto również zweryfikować fizyczny adres sklepu w mapach internetowych – jeśli zamiast siedziby firmy znajdziemy tam ogródek działkowy lub pustą działkę, powinna nam się zapalić czerwona lampka.
Kluczowe są również opinie innych klientów. Należy jednak zachować czujność wobec komentarzy zbyt entuzjastycznych, które mogą być fałszywe, lub takich, które pojawiły się nagle w dużej ilości w krótkim odstępie czasu. I sprawdzić spójność informacji na stronie: jeśli sklep w jednym miejscu obiecuje darmowy zwrot, a w regulaminie go wyklucza, prawdopodobnie mamy do czynienia z oszustwem.
Phishing i zbliżone techniki manipulacji
Oszuści często stosują phishing, czyli tworzenie stron niemal identycznych z oryginałami. Różnice mogą być minimalne, np. zastąpienie małej litery „l” dużą literą „I”, co w wielu czcionkach jest praktycznie niezauważalne. Innym sygnałem ostrzegawczym jest asortyment typu „mydło i powidło” – jeśli sklep oferuje jednocześnie buty sportowe, elektronikę i kwiaty, może to oznaczać, że jest to jedynie „wydmuszka” mająca przyciągnąć jak najwięcej przypadkowych ofiar.
Szczególną ostrożność należy zachować podczas okresów wyprzedażowych, takich jak Black Friday. Przestępcy wykorzystują presję czasu i „liczniki okazji” oczywiście mające się ku końcowi, aby zmusić nas do podjęcia decyzji bez należytego sprawdzenia sprzedawcy. Pamiętajmy: jeśli oferta wydaje się zbyt dobra, by była prawdziwa, to najpewniej nie jest prawdziwa.
Płatności i zabezpieczenia techniczne
Obecność znanych operatorów płatności (jak BLIK czy PayPal) podnosi wiarygodność strony, ale nie daje stuprocentowej gwarancji – oszuści potrafią podrobić nawet bramki płatnicze. Również „zielona kłódka” przy adresie URL nie jest już ostatecznym dowodem bezpieczeństwa, gdyż certyfikat ten można łatwo wykupić. Jeśli podczas płatności strona wymaga od nas podania loginu do Facebooka, bankowości lub przesłania zdjęcia karty płatniczej, należy natychmiast przerwać transakcję.
Co zrobić, gdy padniemy ofiarą oszustwa?
Jeśli zorientujemy się, że daliśmy się oszukać, czas działa na naszą niekorzyść. Należy niezwłocznie:
- Skontaktować się z bankiem, aby spróbować cofnąć płatność lub zablokować kartę.
- Zgłosić incydent do CERT Polska (poprzez stronę incydent.cert.pl), co pomoże zablokować fałszywą domenę i uchronić innych.
- Zgłosić sprawę na policję, aby formalnie rozpocząć ściganie sprawcy.
Podsumowując, bezpieczeństwo w sieci to proces ciągłej czujności. Masz prawo dopytywać, kwestionować i oczekiwać wyjaśnień od sprzedawcy przed przelaniem pieniędzy. I przede wszystkim, jak w zwykłym sklepie – masz prawo się wahać i nie ulegać presji.
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Powiatu Kartuskiego